Podręcznik jest przeznaczony dla zasadniczych szkół zawodowych przygotowujących do zawodu: mechanik pojazdów samochodowych, elektromechanik pojazdów samochodowych, technik mechanik o specjalizacji obsługa i naprawa pojazdów samochodowych. Z podręcznika mogą również korzystać osoby podnoszące kwalifikacje zawodowe w różnych formach kształcenia pozaszkolnego oraz osoby zajmujące się działalnością praktyczną w dziedzinie obsługi i naprawy pojazdów samochodowych.

Książka podzielona jest na przejrzyste jednostki tematyczne. Szczególną uwagę zwrócono na praktyczną stronę przedstawionych zagadnień w nauczaniu zawodu. Podręcznik stanowi niezbędną pomoc dla wszystkich, którzy podejmą pracę w nowocześnie wyposażonych warsztatach samochodowych, obsługujących pojazdy najnowszej generacji. 
Część pierwsza obejmuje zagadnienia dotyczące metrologii, technik wytwarzania, materiałoznawstwa, analizy systemowej, elektrotechniki, podstaw sterowania i informatyki oraz budowy i działania silników spalinowych z zapłonem iskrowym.

Nr dopuszczenia: 47/03

Spis treści:

1. Podstawy techniki sprawdzania wymiarów 
1.1. Pomiary 
1.1.1. Pomiar długości 
- Przegląd: Rodzaje przyrządów suwmiarkowych 
- Przegląd: Pomiar długości 
1.1.2. Pomiar kąta 
1.1.3. Pomiar z wykorzystaniem macek sprężystych 
1.2. Sprawdziany 
1.2.1. Sprawdziany kształtu 
1.2.2. Sprawdziany wymiaru 
1.3. Błędy pomiarów 
1.3.1. Błędy systematyczne 
1.3.2. Błędy przypadkowe 
1.4. Tolerancje i pasowania 
1.4.1. Wymiary tolerowane 
1.4.2. Pasowanie 
1.4.3. Układ tolerancji 
1.4.4. Zasady tworzenia pasowań 
1.5. Trasowanie 
1.5.1. Rysik traserski 
1.5.2. Przebieg trasowania 
1.5.3. Punktowanie 
 
2. Podstawy technik wytwarzania 
- Przegląd: Technik wytwarzania 
2.1. Wstępne kształtowanie materiału 
- Przegląd: Metody wstępnego kształtowania 
2.2. Obróbka plastyczna 
- Przegląd: Metody obróbki plastycznej 
- Siły 
2.3. Cięcie 
2.3.1. Przecinanie 
- Układ dźwigniowy 
2.3.2. Obróbka ręczna 
- Przegląd: Obróbka ręczna 
2.3.3. Maszynowa obróbka skrawaniem 
- Przegląd: Maszynowa obróbka skrawaniem 
- Tarcie 
2.4. łączenie 
2.4.1. Połączenia gwintowe 
- Naprawa śrub 
- Przegląd: Śruby z łbem 
- Przegląd: Nakrętki 
- Przegląd: Siłowe zabezpieczenie gwintów przed samoczynnym odkręcaniem 
2.4.2. Połączenia kołkowe i sworzniowe 
- Przegląd: Połączenia kołkowe i sworzniowe 
2.4.3. Połączenia wałka z piastą 
- Przegląd: Połączenia wałka z piastą 
2.4.4. Połączenia lutowane 
- Przegląd: Luty i topniki 
2.4.5. Połączenia spawane 
- Przegląd: Metody spawania 
2.4.6. Połączenia klejone 
2.4.7. Połączenia nitowane 
- Przegląd: Rodzaje nitów 
- Przegląd: Metody łączenia 
2.5. Nakładanie powłok (warstw) 
2.6. Obróbka cieplna 
 
3. Podstawy materiałoznawstwa 
3.1. Podział materiałów 
3.2. Wymagania materiałowe 
- Przegląd: Materiały, materiały pomocnicze i eksploatacyjne w technice samochodowej 
3.3. Właściwości materiałów 
3.3.1. Właściwości fizyczno-mechaniczne 
3.3.2. Właściwości chemiczne 
3.4. Wybór i oznaczenie materiału 
3.5. Części składowe stopu 
3.6. Budowa materiałów metalowych 
3.7. Obróbka cieplna stali 
3.8. Metale nieżelazne 
3.9. Tworzywa sztuczne 
3.9.1. Tworzywa termoplastyczne (tworzywa nieutwardzalne) 
3.9.2. Duroplasty (tworzywa utwardzalne) 
3.9.3. Elastomery (tworzywa elastyczne jak guma 
- Przegląd: Tworzywa sztuczne w technice samochodowej 
 
4. Podstawy analizy systemowej 
4.1. Jednostki funkcjonalne 
4.1.1. System - pojazd mechaniczny 
4.1.2. Urządzenia w systemie - pojazd mechaniczny 
4.1.3. Grupy podzespołów w pojeździe mechanicznym 
4.1.4. Elementy w systemie pojazd mechaniczny 
4.2. Maszyny przetwarzające materiały 
4.3. Maszyny przetwarzające energię 
4.4. Maszyny przetwarzające informację 
? Przegląd: Rodzaje czynników (sensorów) 
? Przegląd: Rodzaje elementów (części) wykonawczych / nastawników 
4.5. Odpowiedzialność producenta i wskazówki obchodzenia się z maszynami 
 
5. Podstawy elektrotechniki 
5.1. Obwód elektryczny 
5.1.1. Prąd elektryczny 
5.1.2. Napięcie elektryczne 
5.1.3. Rezystancja elektryczna 
5.2. Pomiary i obliczanie wielkości elektrycznych 
5.2.1. Pomiar wielkości elektrycznych 
? Przegląd: Pomiar wielkości elektrycznych 
5.2.2. Obliczanie wielkości elektrycznych 
5.3. Schematy elektryczne 
- Przegląd: Rodzaje połączeń 
5.4. Wykorzystanie urządzeń elektrycznych 
- Przegląd: Silniki prądu stałego 
- Oddziaływanie prądu elektrycznego na człowieka 
- Zabezpieczenia przed porażeniem prądem elektrycznym 
5.5. Ważne podzespoły elektryczne 
5.5.1 . Półprzewodniki 
- Przegląd: Ważne elementy półprzewodnikowe 
5.5.2. Kondensator, cewka, przekaźnik, przełącznik 
- Przegląd: Ważne podzespoły elektryczne 
 
6. Postawy techniki sterowania 
6.1. Sterowanie mechaniczne 
6.2. Sterowanie elektryczne i elektromechaniczne 
6.3. Sterowanie hydrauliczno-mechaniczne 
6.4. Sterowanie elektrohydrauliczne 
6.5. Sterowanie pneumatyczne 
6.6. Sterowanie cyfrowe 
6.7. Sterowanie programowane 
6.7.1. Wejście sygnału 
6.7.2. Obróbka sygnału 
6.7.3. Wyjście sygnału 
 
7. Podstawy informatyki 
7.1. Przekazywanie danych 
7.2. Teletransmisja danych 
7.3. Struktura systemu komputerowego 
7.4. Działanie komputera 
7.5. Struktury programu 
7.6. Budowa komputera 
7.7. Oprogramowanie komputera 
7.8. Ochrona danych 
 
8. Silnik o zapłonie iskrowym (silnik ZI) 
8.1. Budowa i podstawy działania czterosuwowego silnika ZI 
8.1.1. Straty energii i średnie ciśnienie użyteczne 
8.1.2. Przemiana energii chemicznej na energię mechaniczną 
8.1.3. Zmiana ruchu w mechanizmie korbowym 
8.1.4. Sterowanie wymianą ładunku cylindra w czterosuwowym silniku ZI 
- Przegląd: Wielkości termodynamiczne i zasada działania czterosuwowego silnika ZI 
8.1.5. Parametry silnika 
8.1.6. Układ sterowania komputerowego silnika 
8.2. Tworzenie mieszanki w silniku o zapłonie iskrowym 
8.2.1. Budowa i działanie układu wtryskowego z wtryskiem paliwa do przewodu dolotowego 
8.2.2. Zasysanie powietrza 
- Przegląd: Przepływomierze 
- Przegląd: Warianty systemów doładowania powietrza 
8.2.3. Układ zasilania paliwem 
8.2.4. Tworzenie mieszanki - Schemat układu sterowania silnika i przetwarzania danych 
8.2.5. Wtrysk bezpośredni w silniku ZI 
- Przegląd: Urządzenia tworzące mieszankę dla silnika o zapłonie iskrowym 
8.3. Układ zapłonowy 
8.3.1. Przegląd działania 
8.3.2. Rozpoznanie i obróbka sygnału - czujniki 
8.3.3. Obróbka sygnału - urządzenie sterujące Motronic 
8.3.4. Obwód prądu pierwotnego - zespół cewki zapłonowej 
8.3.5. Obwód prądu pierwotnego - zespół stopnia końcowego zapłonu 
8.3.6. Obwód wtórny - zespoły przewodu wysokiego napięcia i nasadka 
8.3.7. Obwód wtórny - zespół świecy zapłonowej 
- Przegląd: Układy zapłonowe 
8.4. Rozrząd silnika 
8.4.1. Rozwiązania konstrukcyjne i budowa 
- Przegląd: Rozwiązania konstrukcyjne sterowania zaworami silników 
8.4.2. Napęd wałka rozrządu - paskiem zębatym 
- Przegląd: Rodzaje napędu wałka rozrządu 
8.4.3. Sprzężenie walka rozrządu i jego przestawienie 
- Przegląd: System realizacji zmiennych faz rozrządu 
8.4.4. Wałek rozrządu 
- Przegląd: Rodzaje sterowania zaworów 
8.4.5. Elementy układu napędu i prowadzenia zaworów 
8.4.6. Zawór i gniazdo zaworu 
- Przegląd: Rozwiązania konstrukcje zaworów i układy zaworów 
8.5. Korpus silnika 
8.5.1. Głowica cylindrów 
8.5.2. Uszczelka podgłowicowa 
8.5.3. Kadłub silnika 
8.5.4. Miska olejowa i skrzynia korbowa 
8.5.5. Sprawdzanie i konserwacja 
- Przegląd: Konstrukcje kadłubów 
8.6. Układ korbowy 
8.6.1. Budowa i działanie 
8.6.2. Tłoki 
8.6.3. Pierścienie tłokowe 
- Przegląd: Rodzaje konstrukcji pierścieni tłokowych 
8.6.4. Sworzeń tłokowy 
- Przegląd: Rodzaje konstrukcji i możliwości osadzenia sworzni tłokowych 
8.6.5. Korbowód 
8.6.6. Wał korbowy 
8.6.7. Łożysko wału korbowego (łożysko główne) łożysko korbowodu 
8.6.8. Podwójne koto zamachowe 
8.6.9. Napęd żeberkowym paskiem klinowym urządzeń dodatkowych 
8.7. Chłodzenie silnika 
8.7.1. Działanie układu chłodzenia z obiegiem wymuszonym 
8.7.2. Ciecz chłodząca 
8.7.3. Pompa wodna 
8.7.4. Termostat 
8.7.5. Moduł chłodzenia 
? Przegląd: Różne konstrukcje wentylatorów 
8.8. Układ olejenia silnika 
8.8.1. Budowa i działanie ciśnieniowego układu olejenia 
8.8.2. Olej silnikowy 
8.8.3. Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym 
8.8.4. Filtr olejowy pełnego przepływu 
8.8.5. Urządzenia do kontroli układu olejenia silnika 
8.8.6. Obsługa i kontrola 
8.8.7. Usuwanie starego oleju 
- Przegląd: Układy olejenia silnika o zapłonie iskrowym 
8.9. Układ wydechowy 
8.9.1. Skład spalin 
8.9.2. Regulacja składu mieszanki za pomocą czujnika tlenu 
8.9.3. Katalityczne oczyszczanie spalin 
- Przegląd: Rozwiązania reaktorów katalitycznych 
8.9.4. Tłumik 
8.9.5. Dodatkowy układ powietrza 
8.9.6. Diagnostyka pokładowa (wg OBDII w USA i EOBD w Europie) 
8.9.7. Recyrkulacja spalin 
8.9.8. Kontrola spalin i wyszukiwanie błędów