Podwozia i nadwozia pojazdów samochodowych – podręcznik przeznaczony dla
uczniów i słuchaczy kształcących się w zawodzie technik pojazdów
samochodowych. Z podręcznika mogą również korzystać osoby zdobywające
kwalifikacje zawodowe w ramach różnych form kształcenia pozaszkolnego
oraz osoby zajmujące się działalnością praktyczną w dziedzinie techniki
samochodowej. Książka przedstawia zagadnienia związane z budową, obsługą
i naprawą pojazdów samochodowych.
Szczególną uwagę zwrócono na
przejrzystość opisów działania zespołów układu napędowego, układów
kierowniczych i hamulcowych (układy ABS, ASR, BAS, ESP) oraz układów
zawieszenia. Opisano także zasady eksploatacji i naprawy pojazdów oraz
ich zespołów.
Podręcznik został przygotowany bardzo starannie i
przystępnie, ze zwróceniem szczególnej uwagi na praktyczną stronę
przedstawionych zagadnień. Powstał we współpracy z niemieckim
wydawnictwem Verlag Europa – Lehrmittel, specjalizującym się w
opracowywaniu nowoczesnych podręczników szkolnych. Podręcznik ma
atrakcyjną szatę graficzną, ułatwiającą przyswojenie prezentowanych
treści programowych. Zawiera liczne kolorowe ilustracje, rysunki,
wykresy i tabele.
Podręcznik został opracowany zgodnie z
obowiązującą podstawą programową oraz programem nauczania. Uwzględnia
standardy wymagań egzaminacyjnych dla zawodu technik pojazdów
samochodowych.
Spis treści
Wstęp
1.
Pojazdy lądowe
1.1. Rozwój pojazdów samochodowych
1.2.
Klasyfkacja pojazdów lądowych
1.3. Budowa pojazdu
1.4.
Samochód jako układ techniczny
1.4.1. Układy techniczne
1.4.2.
Pojazd mechaniczny jako układ techniczny 11
1.4.3. Układy
cząstkowe w pojeździe 13
1.4.4. Podział układów technicznych
głównych i cząstkowych 14
1.4.5. Obsługa układów technicznych
15
1.5. Obsługa i przeglądy serwisowe 16
2. Alternatywne
źródła napędu 18
2.1. Alternatywne źródła energii 18
2.2.
Zasilanie gazem ziemnym 18
2.3. Zasilanie gazem płynnym
(LPG) 20
2.3.1. Zbiorniki gazu LPG 20
2.4. Napędy
hybrydowe 22
2.5. Napęd uruchamiany za pomocą ogniw
paliwowych 24
2.6. Silniki spalinowe zasilane wodorem 24
2.7.
Silniki spalinowe zasilane biopaliwami 24
2.8. Identyfikacja
pojazdu na podstawie tabliczki znamionowej 25
2.8.1. Identyfikacja
pojazdu
na podstawie numeru VIN 25
2.9. Charakterystyka
techniczna pojazdu 26
3. Własności trakcyjne pojazdów
samochodowych 28
3.1. Współpraca koła ogumionego
z
nieodkształcalnym podłożem 28
3.1.1. Koło toczone 28
3.1.2.
Koło napędzane 29
3.1.3. Koło hamowane 29
3.1.4.
Poślizg względny koła ogumionego 29
3.1.5. Przyczepność koła
ogumionego do podłoża 30
3.2. Siły działające na pojazd,
równanie ruchu 31
3.2.1. Siła oporów toczenia 31
3.2.2.
Siła oporów powietrza 32
3.2.3. Siła oporu wzniesienia 32
3.2.4.
Siła oporu bezwładności 32
3.2.5. Siła oporu skrętu 32
3.3.
Warunek ruchu samochodu 33
3.4 Zasady doboru silnika 33
3.5.
Dobór przełożenia przekładni głównej 33
3.6. Wykres
trakcyjny 34
3.7. Charakterystyka dynamiczna 35
3.8.
Dobór przełożenia biegu pierwszego 36
3.9. Dobór pozostałych
przełożeń skrzyni biegów 36
3.10. Ruch samochodu po łuku
38
4. Podstawy obsługi, naprawy i eksploatacji
pojazdów
samochodowych 40
4.1. Podstawowe czynności związane
z
naprawą pojazdów 40
4.1.1. Prostowanie 40
4.1.2.
Obróbka blach 40
4.1.3. Szlifowanie 44
4.1.4. Obróbka
gładkościowa 44
4.1.5. Szczególne postępowanie przy naprawach
pojazdów 45
4.2. Cięcie 46
4.2.1. Rozcinanie
nożycami 46
4.2.2. Rozcinanie klinowe 47
4.3. Montaż
48
4.3.1. Podział połączeń montażowych 48
4.3.2.
Gwint 49
4.3.3. Połączenia śrubowe 50
4.3.4.
Połączenia kołkowe 55
4.3.5. Połączenia nitowe 56
4.3.6.
Fugi przesadzeniowe 57
4.3.7. Połączenia wał-piasta 58
4.3.8.
Połączenia wtłaczane 59
4.3.9. Połączenia zatrzaskowe 59
4.3.10.
Lutowanie 60
4.3.11. Spawanie 61
4.4. Parametry
techniczne pojazdu 68
4.5. Ochrona środowiska naturalnego 73
4.5.1.
Obciążenie środowiska naturalnego 73
4.5.2. Usuwanie 73
4.6.
Bezpieczeństwo i higiena pracy 75
4.6.1. Piktogramy bhp 75
4.6.2.
Przyczyny wypadków 76
4.6.3. Środki zabezpieczające 76
4.6.4.
Bezpieczne obchodzenie się z substancjami niebezpiecznymi 77
5.
Układ napędowy 78
5.1. Rodzaje napędu 78
5.1.1. Napęd
na tylne koła 78
5.1.2. Napęd przedni 79
5.1.3. Napęd
na wszystkie koła 79
5.1.4. Napęd hybrydowy 79
5.2.
Sprzęgło 80
5.2.1. Sprzęgła cierne 80
5.2.2. Sprzęgło
dwutarczowe 86
5.2.3. Sprzęgło podwójne 86
5.2.4.
Sprzęgła wielotarczowe mokre 87
5.2.5. Sprzęgło
elektromagnetyczne proszkowe 87
5.2.6. Sprzęgło automatyczne
88
5.2.7. Sprawdzanie działania sprzęgieł ciernych 89
5.3.
Skrzynia biegów 90
5.4. Skrzynia przekładniowa sterowana
ręcznie (mechaniczna) 91
5.4.1. Skrzynia biegów z
synchronizatorami 92
5.4.2. Synchronizacja skrzyń biegów 94
5.4.3.
Reduktory i zwolnice 96
5.4.4. Obsługa i diagnozowanie
usterek skrzyni biegów 97
5.5. Automatyczne skrzynie biegów
98
5.5.1. Zautomatyzowana skrzynia przekładniowa
5.5.2.
Stopniowa automatyczna skrzynia biegów z przekładnią hydrokinetyczną
5.5.3.
Elektrohydrauliczne sterowanie przekładni 106
5.5.4.
Adaptatywne sterowanie skrzyni biegów 113
5.5.5. Bezstopniowa
przekładnia automatyczna z ogniwami przesuwnymi lub łańcuchem
drabinkowym 114
5.6. Wał przegubowy, półosie, przeguby 116
5.6.1.
Wał napędowy 116
5.6.2. Półosie napędowe 116
5.6.3.
Przeguby 117
5.7. Przekładnia główna 119
5.7.1.
Przekładnia główna stożkowa 119
5.7.2. Przekładnia główna
czołowa 120
5.8. Mechanizm różnicowy 122
5.9. Blokada
mechanizmu różnicowego 123
5.9.1. Blokady mechanizmu
różnicowego włączane ręcznie 124
5.9.2. Samoczynne blokady
mechanizmu różnicowego 124
5.10. Napęd na wszystkie koła 127
5.11.
Półosie i piasty kół napędzanych 130
5.12. Oleje
przekładniowe i smary 130
6. Budowa, zasada działania, obsługi
i
naprawy układu hamulcowego pojazdów
samochodowych 132
6.1.
Siły działające na samochód podczas
hamowania 132
6.2 Układy
hamulcowe 133
6.2.1. Hamowanie 134
6.2.2. Hamulce
hydrauliczne 134
6.2.3. Rozdział siły hamującej 135
6.2.4.
Cylinder roboczy 135
6.2.5. Hamulec bębnowy 137
6.2.6.
Hamulce tarczowe 139
6.2.7. Okładziny hamulcowe 141
6.2.8.
Diagnostyka i konserwacja hydraulicznych układów hamulcowych 142
6.2.9.
Hamulec ze wspomaganiem 144
6.2.10. Rozdział siły hamowania
145
6.2.11. Hamulce mechaniczne 146
6.2.12. Podstawowe
informacje o elektronicznych układach regulacji jazdy
6.2.13.
Układ antyblokujący (ABS) 148
6.2.14. Asystent hamowania
(BAS) 152
6.2.15. Układ zapobiegający poślizgowi w układzie
napędowym (ASR) 152
6.2.16. Regulacja dynamiki jazdy – ESP,
FDR 154
6.2.17. Układ SBC (Sensotronic Brake Control) 155
6.3.
Płyny hamulcowe 157
7. P o d wo z i e 15 8
7.1.
Dynamika pojazdu 158
7.2. Kierowanie – uwagi ogólne 160
7.2.1.
Układ kierowniczy z obrotnicą 160
7.2.2. Układ kierowniczy ze
zwrotnicami 160
7.2.3. Zespół drążków kierowniczych 161
7.3.
Pozycje kół 161
7.4. Komputerowy pomiar osi 164
7.5.
Przekładnia kierownicza 165
7.6. Układy kierownicze 165
7.6.1.
Układ kierowniczy z przekładnią zębatkową i wspomaganiem
hydraulicznym 165
7.6.2. Układ kierowniczy ze wspomaganiem
elektrohydraulicznym Servotronic
7.6.3. Elektryczne
wspomaganie kierowania (Servolectric) 167
7.6.4. Aktywny układ
kierowniczy 167
7.7. Zawieszenie 168
7.8.
Resorowanie 173
7.8.1. Zadanie elementów sprężystych 173
7.8.2.
Zasada działania resorowania 173
7.8.3. Rodzaje resorów
175
7.8.4 Amortyzatory 179
7.8.5. Amortyzator w
zwrotnicy
kolumnowej McPhersona 182
7.8.6 Ocena i pomiar
szkód 183
8. Koła i ogumienie 184
8.1. Koła 184
8.1.1
Opony 185
8.1.2 Awaryjne układy jezdne 191
8.1.3.
Układy kontroli ciśnienia powietrza 192
9. Nadwozia pojazdów
samochodowych 195
9.1 Historia nadwozia 195
9.2
Nadwozie 196
9.2.1. Motocykle 199
9.3. Zasady budowy
nadwozi 200
9.3.1. Konstrukcja ramowa 200
9.3.2.
Nadwozie półniosące 200
9.3.3 Nadwozie samonośne 200
9.4
Ukształtowanie nadwozia 202
9.4.1 Wymagania stawiane strukturze
nadwozia
202
9.4.2. Obciążenie nadwozia 202
9.4.3. Przednia
część nadwozia 204
9.4.4. Kabina pasażerska 207
9.4.5.
Tylna część nadwozia 209
9.4.6 Elementy łączone z nadwoziem
210
9.5. Materiały używane do budowy nadwozi 214
9.5.1.
Właściwości blach nadwoziowych 214
9.5.2. Materiały lekkie
214
9.5.3 Blachy stalowe 214
9.5.4. Aluminium 218
9.5.5
Magnez 220
9.5.6 Tworzywa sztuczne 221
9.5.7.
Zabezpieczenie antykorozyjne
nowych pojazdów 224
9.6.
Analiza uszkodzeń nadwozi 230
9.6.1. Klasyfikacja uszkodzeń
nadwozi 230
9.6.2. Określenie zakresu uszkodzeń 230
9.6.3.
Kalkulacja naprawy 232
9.6.4. Przebieg naprawy nadwozia
234
9.6.5. Pomiary nadwozia 235
9.7. Naprawa drobnych
uszkodzeń nadwozi
(prostowanie) 244
9.7.1. Przebieg naprawy
nadwozia 244
9.7.2. Rodzaje wgnieceń 244
9.7.3.
Prostowanie bez naprawy lakierniczej 245
9.7.4. Prostowanie
z lakierowaniem 246
9.7.5. Narzędzia do prostowania 249
9.7.6.
Prostowanie blach aluminiowych 251
9.7.7. Naprawy po
gradobiciu 252
9.7.8. Wykańczanie powierzchni
po
wyprostowaniu odkształcenia 252
9.7.9. Kalkulacja napraw
blacharskich 255
10. Budowa, zasady działania, obsługi,
kontroli
i naprawy systemów
bezpieczeństwa biernego i czynnego
oraz
układów komfortu jazdy
pojazdów samochodowych 256
10.1.
Bezpieczeństwo w budowie pojazdów 256
11. Urządzenia
zwiększające komfort jazdy 264
11.1. Wentylacja, ogrzewanie,
klimatyzacja 264
11.1.1. Elektrycznie regulowane siedzenia
271
11.1.2. Elektroniczne wycieraczki 271
11.1.3.
Elektroniczne ustawianie
lusterek zewnętrznych 272
11.2.
Układy ułatwiające pracę kierowcy 273
11.2.1. Tempomat 273
11.2.2.
Aktywna regulacja prędkości
(ACC - Adaptive Cruise Control) 273
11.2.3.
Układ parkowania 274
11.3. Infotainmentsystem 274
11.3.1.
Dane dotyczące napędu
i parametrów jazdy 274
11.3.2.
System nawigacyjny 274
|
